همه ما گاهی در زندگی با چالش ها و مشکلاتی مواجه می شویم. در جریان این دشواری ها، در اختیار داشتن منابع و مهارت هایی که به ما کمک کند تا به بهترین شکل ممکن از عهده حل این مشکلات برآییم ، تسلی بخش است. توانایی تبدیل توانمندانه دانش به عمل و رفتار را «مهارت» می گویند. مهارت های زندگی مجموعه ای از توانایی های روانی – اجتماعی هستند که زمینه سازگاری و رفتار مثبت و مفید را برای افراد فراهم می آورند. به زبان ساده، مهارت های زندگی یعنی: آن دسته از مهارت هایی که به ما کمک می کنند بهتر زندگی کنیم.مطالعات نشان داده، ارتقای این مهارت ها و توانایی های روانی- اجتماعی در بهبود زندگی افراد بسیار موثر است و کسانی که در مقابله با مشکلات موفق عمل می کنند ؛ افرادی هستند که خود را به مجموعه ای از این مهارت ها مجهز کرده اند .نکته مهم این که همه این مهارت ها قابل فراگیری و آموختن است و می توان با صرف وقت و تلاش آن ها را به خزانه توانمندی های خود افزود تا کنترل بیشتری بر زندگی خود داشته باشیم.مهارت های زندگی بی شمارند مهارت هایی از قبیل: مهارت های مربوط به امرار معاش، مراقبت از خویش، واکنش در موقعیت های پرخطر و…

اما مهم ترین این مهارت ها از نظر سازمان بهداشت جهانی عبارت است از:۱) مهارت خودآگاهی ۲) مهارت همدلی ۳) مهارت ارتباط موثر ۴) مهارت روابط بین فردی سازگارانه (مهارت ابراز وجود یا جراتمندی) ۵) مهارت تصمیم گیری ۶) مهارت حل مسئله ۷) مهارت تفکر نقاد ۸) مهارت تفکر خلاق ۹) مهارت مدیریت هیجانات(خشم،ترس،شادی و…)

۱۰) مهارت مدیریت استرس


سعی ما بر این است که در ستون «مهارت های زندگی» شما را در هر شماره با یکی از این مهارت های ده گانه آشنا کنیم، این تمرین ها را برای کسب مهارت ها انجام دهید و اگر سوالی داشتید با ما در میان بگذارید:

 

مهارت خودآگاهی (شناخت خود)

آیا تا به حال از خود سوال کرده اید که «من کیستم؟»، «چه ویژگی هایی دارم؟»،« چقدر نظر دیگران برای من مهم است؟»،«تا چه اندازه می توانم از پس مشکلات زندگی برآیم؟» و… لازمه پاسخ دادن به این سوالات داشتن خودآگاهی است؛ خودآگاهی یعنی این که چگونه به خود نگاه می کنیم و بر اساس این نگاه چه احساسی پیدا می کنیم.یکی از مهم ترین عواملی که به ما کمک می کند زندگی خوب و موفقی داشته باشیم ، این است که خود را بشناسیم ، احساس خوبی درباره خودمان داشته باشیم و از آنچه هستیم، شاد و راضی باشیم.خودآگاهی مهارتی است که به شما کمک می کند شناخت بیشتری از خود، خصوصیات، نیازها، خواسته ها، اهداف، نقاط ضعف، نقاط قوت، احساسات، ارزش ها و هویت خود داشته باشید.خودآگاهی یعنی آگاهی یافتن و شناخت اجزای وجود خود؛ شناخت اجزایی همچون خصوصیات ظاهری، احساسات، افکار، رفتارها، باورها، ارزش ها، اهداف و نقاط قوت و ضعف خود.

 

اجزای خودآگاهی

۱ – شناخت ویژگی های خود: هر یک از ما برخی از ویژگی های ظاهری خود را مثبت و برخی دیگر را منفی ارزیابی می کنیم.برخی را قابل تغییر و برخی را غیر قابل تغییر می دانیم.این ویژگی ها شامل ویژگی های جسمانی(مثل قد، وزن، رنگ چشم، رنگ پوست و ..)،ویژگی های هیجانی(مثل احساس غم،شادی،عصبانیت و..) و ویژگی های رفتاری است. توانایی درک صحیح و دقیق احساسات در همان لحظه ای که روی می دهند و فهمیدن این که در برخورد با موقعیت های مختلف چه تمایلاتی در ما به وجود می آید بخش مهمی از خودآگاهی است.

۲ – شناخت افکار خود: ما درباره موضوعات مختلف، ایده ها و باورهای خاصی داریم. باورهای ما افکاری است که آن ها را صحیح می دانیم و بر مبنای آن عمل می کنیم. باورها، ارزش ها و به طورکلی نحوه نگرش ما نسبت به زندگی تغییرپذیر است و ما می توانیم هرکجا لازم باشد در افکار و باورهایمان تغییر و اصلاحاتی انجام بدهیم.

۳ – شناخت نقاط مثبت و منفی خود: همه ما انسان ها توانایی هایی داریم، توانایی هایی که به ما کمک می کند خود را رشد دهیم و پیشرفت کنیم، اما توانایی های انسان محدود است،همه ما در برخی موقعیت ها ضعیف عمل می کنیم، اشتباه کردن و داشتن نقطه ضعف هایی در هر فرد کاملا عادی و طبیعی است، نکته مهم شناخت نقاط ضعف و قوت و توانایی پذیرش آن هاست.

۴ – شناخت اهداف خود: هدف یعنی آن چیزی که دوست داریم به آن برسیم و در راه کسب آن تلاش کنیم. شناخت واقعی خود باعث می شود هدفی را انتخاب کنیم که واقع بینی در آن جاری است و احتمال دستیابی به آن بالاست.هدف باید روشن و واضح باشد و مراحل رسیدن به آن جزء به جزء شود.